Baner Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Przasnyszu strona główna strona główna


Starostwo Powiatowe w Przasnyszu

Projekt pn. „Powiat Przasnyski – Stolica Kultury Mazowsza 2014

Kuratorium Oświaty w Warszawie


HISTORIA PORADNICTWA OŚWIATOWEGO W POLSCE


Uwagi wstępne

          W polskim systemie oświaty poradnictwo psychologiczno-pedagogiczne ma bogatą tradycję. Początki tej działalności sięgają przełomu XIX i XX w. i są zbieżne ze światowymi tendencjami.
          Podstawy naukowe dla działalności ludzi i instytucji wspomagających osoby niepewne co do swoich zdolności intelektualnych i zawodowych, przeżywających kryzysy psychiczne borykających się z trudnościami w nauce stwarzała empiryczna psychologia i powstająca wówczas pedagogika społeczna.


Etapy rozwoju poradnictwa

W rozwoju polskiego poradnictwa oświatowego wyróżnić można trzy etapy:
Polskie poradnictwo oświatowe po II wojnie światowej

       W historii polskiego powojennego (po 1945 r.) poradnictwa rok 1958 uznaje się za datę powstania systemu poradnictwa zawodowego i wychowawczego. Obok siebie działały dwie niezależne placówki: poradnia psychologiczna i poradnia społeczno-wychowawcza.
       Poradnie psychologiczne miały pomagać młodzieży kończącej szkołę w wyborze zawodu lub określeniu dalszej formy kształcenia. Pielęgnowały one tradycje przedwojennych (tj. istniejących przed 1939 r.) poradni psychotechnicznych i zatrudniały wykwalifikowanych psychologów.
       Poradnie społeczno-wychowawcze sprawowały opiekę nad dziećmi i młodzieżą ze środowisk szczególnie zaniedbanych, trudnych wychowawczo. Bliskie im były tradycje Robotniczego Towarzystwa Przyjaciół Dzieci. Kadrę stanowili pedagodzy społeczni w większości byli to nauczyciele. Przy tych poradniach istniały świetlice, w których prowadzono zajęcia wyrównawcze, reedukacyjne i terapeutyczne. Spełniały też one funkcje opiekuńcze.
       Oba w/w typy poradni pracowały tylko w miastach wojewódzkich. Rozwijały się dynamicznie, ale odrębnie i działając na tym samym terenie, w zasadzie nie współpracowały ze sobą.
       W roku 1964 podjęto prace mające na celu ujednolicenie polskiego poradnictwa szkolnego.
1 sierpnia 1964 r. Minister Oświaty W. Tułodziecki wydał Zarządzenie w sprawie organizacji poradni wychowawczo-zawodowych (Dz. Urz. M.O. z 1964 r. nr 10, poz. 108). Na mocy tego zarządzenia zlikwidowano poradnie psychologiczne, dopuszczając jednocześnie prowadzenie poradni przez Towarzystwo Przyjaciół Dzieci.
       Sieć poradni wychowawczo-zawodowych planowało i ustalało kuratorium okręgu szkolnego w porozumieniu z organami administracji szkolnej. Organizację i zakres działania poradni określał statut, stanowiący załącznik do Zarządzenia M. O. z dn. 4 czerwca 1965 r. (Dz. Urz. M. O. z 1965 r. nr 10, poz. 168). Był to pierwszy statut poradni, który określał szczegółowo jej zadania strukturę organizacyjną oraz stanowiska.
       Czytamy w nim m. in. Poradnia wychowawczo-zawodowa (…) jest placówką oświatowo-wychowawczą typu specjalnego, której zadaniem jest udzielanie dzieciom (młodzieży), rodzicom (opiekunom) i nauczycielom (wychowawcom) pomocy w dziedzinie: zapobiegania trudnościom wychowawczym oraz ich rozwiązywania, wyboru przez młodzież kierunku kształcenia i zawodu. Na czele poradni stoi kierownik (…) odpowiedzialny za całokształt prac poradni oraz za majątek użytkowany przez poradnię.
       W poradni zatrudnieni są pracownicy pedagogiczni i administracyjni oraz pracownicy obsługi.
       Do pracowników pedagogicznych zalicza się: kierowników poradni, nauczycieli - psychologów, instruktorów społecznych.
       Pracownikami administracyjnymi są sekretarze, referenci i księgowi, zaś pracownikami obsługi są woźni i sprzątaczki.
       W szczególnie uzasadnionych przypadkach w poradni zatrudnia się lekarzy i innych specjalistów.
       W poradni działa rada pedagogiczna, która uchwala m. in. regulamin, czyli wewnętrzną organizację poradni. Właściwy wydział oświaty i kultury zatwierdza dokumenty, wyznacza teren działania, pokrywa z budżetu terenowego wydatki związane z działalnością instytucji.

       W 1966 r. kuratoria okręgu szkolnego otrzymały możliwość wyznaczenia jednej poradni wychowawczo-zawodowej jako poradni okręgowej i powierzenia jej pracy koordynującej działania wszystkich poradni na terenie danego okręgu.
       Poradnie wychowawczo-zawodowe przejęły ludzi zatrudnionych w poradniach psychologicznych i społeczno-wychowawczych oraz całe ich wyposażenie.
Tego typu rozwiązanie spotkało się ze sprzeciwem wielu pracowników poradni, ponieważ doświadczenia i rodowód obu pokrewnych placówek były odmienne.

       W latach 60 XX w. poradnie wychowawczo-zawodowe natrafiły na poważne trudności przy realizacji zadań. Przyczyny tego stanu rzeczy były następujące:
       Ostateczne ujednolicenie sieci poradnictwa wychowawczo-zawodowego w Polsce przyniosło Zarządzenie Ministra Oświaty i Szkolnictwa Wyższego H. Jabłońskiego, z dnia 21 września 1968 r. w sprawie organizacji i działalności poradni wychowawczo-zawodowych (Dz. Urz. M. O. i S. W. z 1968 r., nr B-12, poz. 102).

       Od roku 1968 przestają istnieć poradnie prowadzone przez Towarzystwo. Przyjaciół Dzieci. Wprowadzono także nowy statut, który w sposób uporządkowany i szczegółowy określił cel i zadania oraz organizację i formy pracy poradni.
       Powiatowe i okręgowe poradnie wychowawczo-zawodowe powołano w celu niesienia pomocy szkołom i innym placówkom oświatowo-wychowawczym oraz rodzicom podczas rozwiązywania problemów wychowawczych związanych z właściwym przygotowaniem młodzieży do życia społecznego i pracy zawodowej. Instytucje te zaliczano do placówek oświatowo-wychowawczych typu specjalnego.

       Do zadań poradni powiatowej (dzielnicowej) należało:
       Do zadań poradni okręgowej należało prowadzenie działalności określonej dla poradni powiatowej, a ponadto:
       Rejon działania poradni pokrywał się w zasadzie z rejonem szkolnym danej jednostki administracji szkolnej, zaś rejon działania poradni okręgowej pokrywał się z terenem działania właściwego kuratorium okręgu szkolnego.
       Nadzór nad poradniami sprawuje teraz właściwy organ administracji szkolnej, czyli inspektor szkolny, władze powiatu (poradnie powiatowe) i kuratorium okręgu szkolnego (poradnie okręgowe).
       W poradni wychowawczo-zawodowej zatrudniani są pracownicy pedagogiczni (w poradni powiatowej co najmniej 3, zaś okręgowej 7), lekarze oraz pracownicy administracji i obsługi.
       Do pracowników pedagogicznych, którzy tworzą radę pedagogiczną, należą: dyrektor (w poradni okręgowej) lub kierownik (w poradni powiatowej), nauczyciel - psycholog (posiadający kwalifikacje naukowo-pedagogiczne, tj. studia wyższe w zakresie psychologii, które uprawniały go do prowadzenia wszystkich działów poradnictwa), nauczyciel (wymagane studia wyższe w zakresie pedagogiki, które dają uprawnienia do pracy we wszystkich działach poradnictwa z wyjątkiem diagnozy psychologicznej, nauczyciel posiadający dyplom ukończenia studium nauczycielskiego może wykonywać tylko niektóre zadania, np. wywiady, sprawy interwencyjne).
       Lekarz zatrudniony w poradni powinien posiadać jedna z niżej wymienionych specjalizacji: pediatra, psychiatra, neurolog, okulista, medycyna przemysłowa, higiena szkolna.

       Określone zostały zadania rady pedagogicznej, m. in. należało do niej:
       Do podstawowych dokumentów, które powinny znajdować się w poradni zaliczono wówczas:
       Ustalono, że poradnie wychowawczo-zawodowe czynne są od 22 sierpnia do 10 lipca następnego roku włącznie, z wyjątkiem dni ustawowo wolnych od pracy.
       Rok 1973 przyniósł nowe zmiany w funkcjonowaniu poradni.
Ówczesny Minister Oświaty i Wychowania J. Kuberski wydał dnia 14 czerwca 1973 r. Zarządzenie w sprawie organizacji i działalności poradni wychowawczo-zawodowych (Dz. Urz. MOiW z 1973 r. nr 11 poz. 89).
       Nowy statut nie zmieniał ustalonej organizacji poradni, ale precyzował dokładniej jej zadania, dzieląc je na zadania z zakresu poradnictwa wychowawczego i zawodowego oraz podniósł wymogi dotyczące wykształcenia i liczby zatrudnionych pracowników merytorycznych, a także określał szczegółowo zadania rady pedagogicznej i podawał wykaz dokumentacji.
       W dokumencie tym czytamy m. in., że poradnia wychowawczo-zawodowa jest specjalistyczną placówką oświatowo-wychowawczą, a jej podstawowym celem jest prowadzenie działalności w zakresie poradnictwa wychowawczego i zawodowego.

       W zakresie poradnictwa wychowawczego działalność poradni polega na udzielaniu szkołom i innym placówkom oświatowo-wychowawczym oraz rodzicom specjalistycznej pomocy w:
       W zakresie poradnictwa zawodowego poradnia zapewnia pomoc specjalistyczną szkołom i innym placówkom oświatowo-wychowawczym w prowadzeniu:
       Podczas realizacji zadań poradnia zobowiązana jest m. in.:
       Lata 70 XX w. obfitowały w liczne akty prawne, które poszerzały pracę poradni zarysowaną w statucie oraz wyznaczały nowe kierunki działań. Z czasem wyodrębniły się trzy zasadnicze kierunki poradnictwa: profilaktyka, diagnoza i pomoc - terapia, prowadzona w odniesieniu do dzieci i młodzieży. W tamtych czasach poradnie miały wzmocnić pracę szkoły oraz utrzymywać swoja działalność na rzecz jednostki. Stworzono możliwości zatrudnienia innych specjalistów poza psychologami i pedagogami.

       Ministerstwo Oświaty uważnie obserwowało funkcjonowanie poradni i okresowo oceniało efekty jej pracy. Wnioski z tych refleksji były następujące:
       Postulaty, płynące do Ministerstwa z terenu całej Polski, próbowano rozwiązywać.
Na mocy Zarządzenia Ministra Oświaty i Wychowania z dnia 17 września 1977 r. przekształcono Ośrodek Poradnictwa Wychowawczo-Zawodowego przy Wojewódzkiej Poradni Wychowawczo-Zawodowej w Warszawie w Centralny Ośrodek Metodyczny Poradnictwa Wychowawczo-Zawodowego Ministerstwa Oświaty i Wychowania (Dz. Urz. M. O. i W. z 1978 r. nr 3 poz. 11).

       COMPW-Z prowadził działalność o charakterze metodyczno-wdrożeniowym w zakresie poradnictwa wychowawczego i zawodowego. Pierwszym dyrektorem nowej placówki została mgr Elżbieta Gałecka. Instytucja ta istniała do 1993 r. Na mocy decyzji nr 20 MEN została przekształcona w Centrum Metodyczne Pomocy Psychologiczno-Pedagogicznej MEN, a jej cele określono następująco:
       Lata 80 i 90 XX w. przyniosły zmiany społeczno-polityczno-ustrojowe. Powstała konieczność przeprowadzenia kolejnej reorganizacji systemu poradnictwa i podjęcia prac nad poprawieniem statutu poradni wychowawczo-zawodowej.
Pojawiły się postulaty rezygnacji z modelu dużych placówek, takich jak wojewódzkie poradnie wychowawczo-zawodowe i zastąpienie ich specjalistycznymi poradniami psychologiczno-pedagogicznymi.
       Owocem tych poczynań są ustawy i zarządzenia MEN, które znajdziemy w: Dz. U. z 1991 r. nr 95, poz. 425; Dz. U z 1992 r. nr 26, poz. 113 i nr 54 poz. 254; Dz. U. MEN z 1993 r. nr 6, poz. 19.
       Sprawy te zostały ostatecznie uporządkowane w 1993 r. Minister Edukacji Narodowej Z. Flisowski dnia 11 czerwca 1993 r. wydał Rozporządzenie MEN w sprawie organizacji i zasad działania publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych oraz innych poradni specjalistycznych (Dz. Ustaw Nr 67 poz. 322). Do rozporządzenia dołączono załącznik, który zawierał Ramowy statut publicznych poradni.
       Przez poradnie rozumie się tu publiczne poradnie psychologiczno-pedagogiczne oraz inne poradnie specjalistyczne, co oznacza zmianę dotychczasowej nazwy i profilu.
       Celem poradni jest wspomaganie rozwoju i efektywnego uczenia się dzieci i młodzieży, pomoc uczniom w wyborze kierunku kształcenia i zawodu oraz udzielanie dzieciom i młodzieży, ich rodzicom lub opiekunom, nauczycielom i wychowawcom pomocy psychologicznej, pedagogicznej logopedycznej i rehabilitacyjnej.
       Poradnia realizuje swoje zadania przez prowadzenie działalności diagnostycznej, teoretycznej, doradczej oraz profilaktycznej w środowisku wychowawczym.

       Mogą być tworzone poradnie specjalistyczne uwzględniające specyficzny, jednorodny charakter problemów w zależności od potrzeb środowiska, a w szczególności poradnie:
       Z pomocy poradni mogą korzystać też dzieci, młodzież i ich rodzice lub opiekunowie zamieszkali poza terenem jej działania, z wyjątkiem spraw wymagających postępowania orzekającego i kwalifikacyjnego, która jest zarezerwowana dla poradni z rejonu działania.
       Postępowania orzekające i kwalifikacyjne do odpowiednich form kształcenia i opieki prowadzą, powoływane przez dyrektora poradni, zespoły orzekające.

       Do zadań poradni należy ponadto opiniowanie wniosków dotyczących:
       Poradnie działają w ciągu całego roku jako placówki, w których nie są przewidziane ferie szkolne, a przerwa w pracy w okresie wakacyjnym nie może być dłuższa niż miesiąc i kończyć się nie później niż 20 sierpnia.
       Poradnia zatrudnia pracowników pedagogicznych (psycholodzy, pedagodzy, logopedzi, socjolodzy, rehabilitanci), lekarzy oraz pracowników administracyjnych i obsługi. /Szczegółową organizację poradni w danym roku szkolnym określa arkusz organizacyjny poradni opracowany przez dyrektora najpóźniej do 15 maja każdego roku na podstawie planu pracy oraz planu finansowego poradni.
       Kuratorzy oświaty w terminie 60 dni od dnia wejścia w życie rozporządzeń przekształcają dotychczasowe poradnie wychowawczo-zawodowe w poradnie psychologiczno-pedagogiczne, a rady pedagogiczne poradni w terminie 30 dni od dnia przekształcenia poradni uchwalają jej statut.

       Rozporządzenie podawało wykaz dokumentów, które powinno prowadzić się w nowych placówkach. Zawierał on następujące pozycje:
       Nowy wiek dyktuje kolejne zmiany w funkcjonowaniu poradni. Minister Edukacji Narodowej E. Wittbrodt 15 stycznia 2001 r. wydaje Rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad działania publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych i innych publicznych poradni specjalistycznych ramowego statutu tych poradni (Dz. U. Nr 13 poz. 109) Nazwa pozostała ta sama i zasadnicze kierunki działania też nie uległy zmianie. Wyeksponowane zostały nowe treści, które odpowiadały na aktualne potrzeby społeczne i zmiany w życiu administracyjnym Polski oraz inaczej rozłożono akcenty dotyczące działalności.
       W dokumencie czytamy, że publiczne poradnie psychologiczno-pedagogiczne i inne publiczne poradnie specjalistyczne udzielają dzieciom i młodzieży pomocy psychologiczno-pedagogicznej, w tym pomocy logopedycznej, pomocy w wyborze kierunku kształcenia i zawodu, a także udzielają rodzicom i nauczycielom pomocy psychologiczno-pedagogicznej związanej z wychowaniem i kształceniem dzieci i młodzieży.

       Obecnie do zadań poradni należy w szczególności:
       Poradnie realizują zadania w szczególności przez: diagnozę, konsultację, terapię psychoedukację, rehabilitację, doradztwo, mediację, interwencję w środowisku ucznia, działalność profilaktyczną i informacyjną.
       Obecnie opinię wydaje się na wniosek rodziców lub prawnych opiekunów dziecka, a nie na wniosek szkoły.
       Rozszerzono profil zatrudnienia w zakresie pracowników pedagogicznych. W placówkach mogą pracować psycholodzy, pedagodzy, logopedzi, socjolodzy, doradcy zawodowi, rehabilitanci, pracownicy socjalni, którzy ukończyli studia wyższe mgr na kierunku pedagogika, psychologia, socjologia lub politologia (w zakresie pracy socjalnej), a także innych specjalistów oraz lekarzy.

       W poradni prowadzi się następującą dokumentację:
       Nadal poradnie działają w ciągu całego roku jako placówki, w których nie są przewidziane ferie szkolne, a szczegółową organizację działania poradni w danym roku szkolnym określa arkusz organizacyjny, opracowywanym do dnia 30 kwietnia danego roku.
Dokument ten zatwierdza organ prowadzący poradnię do dnia 31 maja danego roku.
       Rady pedagogiczne poradni, w terminie 2 miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia dostosowują statuty poradni do wymogów wynikających z rozporządzenia.
       Kolejne dokumenty, które ukazały się w Dzienniku Ustaw na temat poradni psychologiczno-pedagogicznych bądź regulowały sprawy szczegółowe, bądź odnosiły się do poprawienia jakości pracy i nadzoru.
       Wejście Polski do Unii Europejskiej obliguje do dokonania zmian m. in. ujednolicenia formy i treści, czyli dostosowania poradni polskich do standardów europejskich.

Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna Ekspansja